Ciekawostki A2

Polska pogoda jest zmienna. Polska złota jesień to piękny czas, ale zimą mamy mróz minus 20°C albo deszcz i błoto. Wiosną czasem pada śnieg, potem jest gorąco, a potem pada deszcz i nie wiemy, w co się ubrać. Latem w czasie urlopu nad morzem zwykle pada deszcz, a po urlopie świeci intensywne słońce.

Jak sobie radzić w gorące lato? Jeśli jesteś z kraju o cieplejszym klimacie to na pewno masz już sposoby na upał. Ale jeśli upał cię męczy i latem na ulicy czujesz się jak jajko na patelni, może ten tekst ci pomoże.

Najlepsza rada – nie wychodzić z domu między godziną 10 a 16. Ale jak nie wychodzić z domu, kiedy trzeba iść do biura, na zakupy, do urzędu, na siłownię? Jeśli musisz wyjść to koniecznie z butelką wody. Nawodnienie jest bardzo ważne! Dla smaku do wody możesz dodać miętę i cytrynę albo plasterek ogórka. Możesz też dodać kostki lodu, ale nie za dużo – przecież nie chcesz latem chorować na anginę.

Trzeba inteligentnie używać klimatyzacji w samochodzie – duża zmiana temperatury nie jest dobra dla organizmu. A jeżeli jeździsz komunikacją miejską i siedzisz w starym metalowym tramwaju albo autobusie, w którym nie ma klimatyzacji, to możesz używać wachlarza.

Latem lubimy nosić bardzo krótkie spodnie i sukienki, ale czasem to zła decyzja, bo ostre słońce może powodować oparzenia. Kiedy jest bardzo gorąco lepiej nosić długie przewiewne ubrania z naturalnych materiałów. Na przykład bawełnianą koszulkę i lekkie spodnie albo spódnicę. A jeśli lubisz się opalać i nosić krótkie ubrania to koniecznie używaj kremu z filtrem. Słońce atakuje też oczy i głowę dlatego dobrze mieć okulary przeciwsłoneczne i czapkę z daszkiem albo kapelusz.

Kiedy jest bardzo gorąco nie mamy ochoty na ciężki, gorący obiad. Latem w Polsce jest sezon na truskawki, czereśnie i arbuza – te owoce są bardzo soczyste i dobrze nawadniają. Do obiadu można serwować chłodnik. Chłodnik to zimna zupa zrobiona z jogurtu naturalnego, kefiru lub maślanki. Do tego dodajemy warzywa, zwykle ogórek albo botwinkę, czyli liście buraka – chłodnik z botwinką ma piękny różowy kolor. Można dodać też czosnek, sól i pieprz, zioła, jajko. Chłodnik jest bardzo łatwy do zrobienia i sezonowy, dlatego trzeba koniecznie zrobić go latem!

błoto – brązowa substancja z ziemi i wody, kiedy pada deszcz do na drodze czasem jest błoto

jak sobie radzić? – co robić w tej sytuacji?

sposoby; sposób – technika

upał (rzeczownik) – gorąco

męczy cię; męczyć – daje ci zmęczenie. Upał cię męczy – jesteś zmęczony od upału. 

trzeba – musisz (forma bezosobowa)

koniecznie – obligatoryjnie, też musisz

nawodnienie; nawodnić (się) – transport wody do organizmu. Pijemy wodę, żeby się nawodnić. Podlewamy kwiaty, żeby nawodnić kwiaty.

wachlarz – obiekt do robienia wiatru

oparzenia – ból i czerwona skóra, na przykład od bardzo gorącej wody albo od słońca

powodować – robić

bawełniana; bawełna – roślina do robienia ubrań, naturalny materiał

opalać się – być na słońcu, na przykład leżeć na plaży

soczyste – mają dużo soku

Czy jesteś przesądny?

Wyobraź sobie taką sytuację: twój przyjaciel ma jutro rozmowę w sprawie nowej pracy albo egzamin z języka polskiego. Chcesz życzyć mu szczęścia, więc mówisz: trzymam za ciebie kciuki. Angielska wersja tego powiedzenia to: I keep my fingers crossed. Czy wiesz, że to przesąd?

            Przesąd (albo inaczej zabobon) to wiara w zależność między niepołączonymi wydarzeniami. Na przykład wiara w to, że twój przyjaciel dobrze zda egzamin, jeśli będziesz trzymać za niego kciuki. Oczywiście, tak naprawdę wiemy, że przyjaciel musi przygotować się do egzaminu i dzięki temu zda. Trzymamy kciuki, żeby dodać komuś odwagi, okazać życzliwość i trochę pomóc szczęściu. Chcemy mieć kontrolę nad sytuacją.

Inny przykład przesądu to myśl, że czarny kot przynosi pecha. Obiektywnie nie ma żadnego związku pomiędzy tym, że czarny kot przechodzi przez drogę, a tym, co będzie potem. Ale często wierzymy, że jest taki związek i to jest właśnie przesąd.

Przesądy pochodzą od dawnych wierzeń religijnych lub magicznych i zwykle dotyczą szczęścia albo pecha. Na przykład wiele Polek uważa, że jeśli torebka leży na podłodze to uciekają z niej pieniądze. Jeśli nie chcesz być biedna, lepiej nie kładź torebki na podłodze. Złym pomysłem według Polaków jest witanie się przez próg. Lepiej zaprosić gościa do domu i wtedy podać sobie ręce. Zawracanie z drogi też przynosi pecha, więc jeśli po wyjściu z domu zapomnisz czegoś wziąć i musisz wrócić, to w domu usiądź na chwilę.

Co przynosi szczęście? Jeśli twój znajomy nie pozna cię to znaczy, że będziesz bogaty. Jeśli widelec, łyżka albo nóż spadnie na podłogę to znaczy, że przyjdzie do ciebie gość. Czy to szczęście czy pech? To zależy, czy lubisz mieć gości. Jeśli powiedziałeś coś złego, na przykład w złości powiedziałeś złe życzenie to możesz cofnąć zło – trzeba zapukać w niemalowane drewno (na przykład w drewniany stół). Możesz też trzymać w domu końską podkowę, która przynosi szczęście.

Są też przesądy okolicznościowe – na ślub, urodziny i inne okazje. Nasze babcie znają bardzo dużo przesądów, więc uczmy się od nich. Nawet jeśli nie wierzymy w nie – przesądy są ciekawym elementem kultury.

Czy Polacy są przesądni? Większość tak. Lubimy mieć poczucie kontroli nad sytuacją i lubimy wierzyć w magiczne właściwości rzeczy i praktyk. A czy ty jesteś przesądny?

Słowniczek:

Przesądny – człowiek, który wierzy w przesądy jest przesądny.

Wyobrazić sobie – imaginacja.

Wiara, wierzyć – myśleć, że coś jest prawdą, ale nie mieć informacji. Na przykład wiara w Boga.

Życzliwość, być życzliwym – być miłym, życzyć komuś dobrze.

Pech – antonim szczęścia.

Przynosić pecha/szczęście – dawać pecha lub szczęście. Liczba 13 jest pechowa to znaczy, że daje pecha, przynosi pecha. Liczba 7 przynosi szczęście.

Próg – wejście, drzwi. Granica na podłodze między domem a ogrodem albo między pokojami.

Cofać, cofnąć – iść do tyłu, wrócić do tego, co było wcześniej. Na przykład cofać samochodem – jechać do tyłu. Chciałbym cofnąć czas o 10 lat – chciałbym wrócić do tego, co było 10 lat temu.

Właściwości – charakter, cecha. Liczba 7 ma magiczne właściwości to znaczy, że liczba 7 ma cechy magiczne. Jest magiczna, ponadnaturalna.

Dawno, dawno temu Warszawa była wsią, w której mieszkali rybacy. W Morzu Bałtyckim mieszkały złotowłose Syreny. Pewnego dnia jedna z nich wyruszyła w drogę z Bałtyku na południe. Płynęła Wisłą. Krajobrazy były bardzo piękne. Syrenka zmęczyła się i postanowiła odpocząć na piaszczystym brzegu rzeki u stóp dzisiejszego Starego Miasta. – Myślę, że mogłabym tu zamieszkać! – i tak zrobiła. W dzień pływała przy brzegu, a noce spędzała w głębinach. Lubiła płatać figle.  Rybacy byli źli, że ktoś zabiera im ryby z sieci!

Trzeba rozprawić się z tym szkodnikiem! – krzyknęli. Syrenka nie bała się rybaków i  zaśpiewała pieśń o Wiśle. Zwierzęta słuchały: bobry wyszły z nor, a kormorany usiadły na drzewach. Rybacy bardzo się wzruszyli i powiedzieli, że nie zrobią Syrence krzywdy.

Na Syrenkę czyhało jednak niebezpieczeństwo. Pewnego dnia chciwy kupiec postanowił zarobić pieniądze na jej pięknym głosie. Porwał ją i uwięził. Syrenka była bardzo nieszczęśliwa. Płakała. Młody syn rybaka usłyszał płacz. Uwolnił ją, a złego kupca srogo ukarał.

Szczęśliwa Syrenka przyrzekła rybakom, że zawsze będzie bronić ich i tego miejsca.

Mała wieś stała się dużym i pięknym miastem. Dziś możemy zobaczyć Syrenkę z mieczem i tarczą w herbie Warszawy.

Od czasu do czasu Syrenka wynurza się z Wisły i patrzy na stolicę. Może Ty ją zobaczysz? Rozejrzyj się, bo Syrenki można spotkać w wielu miejscach Warszawy: na ścianach domów, latarniach i szyldach. Pomniki Syrenki są między innymi na Rynku Starego Miasta, nad Wisłą i na wiadukcie Markiewicza nieopodal hotelu Bristol. Znajdź tę, która właśnie Ciebie oczaruje!

Słowniczek:

Rybacy – ludzie, którzy łowią ryby

U stóp Starego Miasta – w pobliżu, poniżej Starego Miasta

W głębinach – głębiny – miejsce na rzece/w morzu, gdzie woda jest głęboka

Płatać figle – robić komuś mały kłopot. Zwykle to dzieci ‘płatają figle’ traktując je jako zabawę.

Źli – liczba mnoga od: zły

Rozprawić się – zakończyć sprawę

Szkodnik – coś lub ktoś, kto robi szkody (np.: robaki, które niszczą zboże)

Czyhać – czaić się, czekać w ukryciu

Chciwy – osoba chciwa to osoba, która chce mieć więcej i więcej (pieniędzy, rzeczy, ziemi, itp.)

Uwięzić – odebrać komuś wolność

Srogo – tu: dotkliwie, bardzo

Wynurzać się – wychodzić z wody

Oczaruje – uwiedzie, sprawi, że nie spojrzysz na żadna inną

Pytania do tekstu:

  1. Jak Syrenka znalazła się w Warszawie?
  2. Czy jako dziecko płatałeś figle swoim rodzicom / w szkole?
  3. Co się stało, gdy rybacy postanowili rozprawić się z Syrenką?
  4. Jak rozumiesz zdanie: „Na Syrenkę czyhało jednak niebezpieczeństwo”
  5. Ile Syrenek widziałeś do tej pory w Warszawie?

Jak mieć dobre relacje? Metoda jest prosta: mów ludziom miłe rzeczy! Bycie miłym to podstawa kontaktów z ludźmi. Dlatego ważnym elementem każdego języka są życzliwe, serdeczne komunikaty – na przykład komplementy. Warto nauczyć się przydatnych fraz i potem używać ich jak najczęściej, bo to niedużo pracy, a efekty mogą być fantastyczne. Generalny mechanizm jest taki, że osoba, która słyszy komplement, ma dobry humor… i automatycznie pozytywne skojarzenie z autorem, jeśli komplement był szczery, naturalny i odpowiedni do sytuacji.

FUNKCJE I OKAZJE

Komplementy mają różne funkcje. Dzięki nim możemy pokazać, że jesteśmy komuś wdzięczni. Wyobraź sobie taką sytuację: Magda pomogła Krzysztofowi w zrobieniu trudnego zadania. Krzysztof może powiedzieć tylko: dziękuję… Ale jeśli powie: Dziękuję, jesteś wspaniała! Zawsze można na ciebie liczyć. Albo: Nikt nie zrobiłby tego lepiej! – Magda będzie miała symboliczną nagrodę za pomoc w formie pozytywnej informacji o sobie.

Można dodać komplement do podziękowania; można też dołączyć go do życzeń z jakiejś okazji – na przykład z okazji Dnia Kobiet (Życzę pięknej sąsiadce miłego dnia! – to nie tylko życzenia, ale też subtelna informacja, że sąsiadka ładnie wygląda) albo z okazji urodzin kolegi (na przykład: Życzę ci, żebyś przez następne trzydzieści lat też wyglądał tak młodo!). Oczywiście takie komplementy mogą też dotyczyć cech mentalnych i sukcesów intelektualnych, nie tylko fizycznej atrakcyjności. Na przykład szef podczas podpisywania nowej umowy z pracownikiem może powiedzieć: Cieszę się, że kontynuujemy współpracę. Pana zaangażowanie jest dla nas bardzo cenne.

Ale chyba najlepsze i najmilsze są komplementy bez specjalnej okazji. Każdy z nas codziennie widzi coś dobrego – warto to doceniać i o tym mówić. Twój kolega zrobił pyszną kolację? Powiedz mu, że świetnie gotuje! Twoja teściowa ma nową, ładną fryzurę? Powiedz, że bardzo elegancko wygląda! Obejrzałeś (albo obejrzałaś) film, który poleciła Ci koleżanka, i spodobał Ci się? Nie zapomnij powiedzieć jej, że to była świetna rekomendacja i dzięki niej dobrze spędziłeś (albo spędziłaś) czas.

Pochwały powinny być bezinteresowne – nie powinniśmy mówić ich tylko dlatego, że chcemy coś dostać. Takie wypowiedzi, czyli pochlebstwa, są interpretowane jako nieszczere i mogą być irytujące. Ludzie nie ufają komplementom, po których autor o coś prosi. Lepiej koncentrujmy się na osobie, do której mówimy, i na celu, którym jest sprawienie tej osobie przyjemności lub dodanie jej pewności siebie. Kiedy szczerze powiemy coś miłego, skutkiem ubocznym może być to, że ktoś odpowie coś równie miłego albo generalnie będzie nas dobrze traktował, ale nie o tym powinniśmy myśleć, kiedy mówimy komplementy.

STYL FORMALNY I NIEFORMALNY

Trzeba też pamiętać, że forma komplementu zależy od sytuacji, w której jesteśmy i od relacji z osobą, którą komplementujemy. W rozmowie z dyrektorem firmy albo z sąsiadem-emerytem, lub na eleganckim przyjęciu użyjemy bardziej oficjalnego stylu, niż kiedy będziemy rozmawiać z kolegą lub koleżanką. W luźnych rozmowach ze znajomymi możesz usłyszeć takie komentarze, jak na przykład: fajna sukienka, niezły wynik, niebo w gębie albo jesteście super! Ale w kontaktach formalnych lepiej używać bardziej eleganckich słów: pięknie pani wygląda; świetnie pan to zrobił; ta potrawa jest doskonała albo są państwo wspaniali!

REAKCJE

Kiedy powiesz komuś komplement, możliwe, że ta osoba zareaguje negacją, na przykład powie, że sukienka jest stara, albo że ten sukces to nic wielkiego. Nie martw się tym! To nie znaczy, że ktoś nie docenia komplementu, na pewno czuje się bardzo miło. Ale nie każdy umie swobodnie i entuzjastycznie odpowiadać na komplementy, chociaż najlepszą odpowiedzią zawsze będzie po prostu: dziękuję. Mówmy więc ludziom jak najwięcej komplementów, a za te, które ktoś nam mówi, dziękujmy z uśmiechem. Jak miło, że spędziliście tutaj czas! Jesteście wspaniali! 😉

Popularne komplementy:

Pięknie wyglądasz.

Świetnie to zrobiłeś / zrobiłaś.

To jest pyszne!

Nigdy nie jadłem tak dobrego risotto.

Jesteś genialny! Zawsze umiesz coś wymyślić.

Jak tu jest elegancko! Ale to nic dziwnego: jaka właścicielka, takie mieszkanie.

Jak ty to robisz, że masz taki śliczny ogród?

Słowniczek:

bezinteresowny – altruistyczny, niezwiązany z nagrodą ani korzyścią

doceniać – pozytywnie ocenić wartość czegoś lub kogoś

doskonały – perfekcyjny

nagroda – gratyfikacja

pochlebstwo – nieszczery komplement

pochwała – komplement, pozytywny komentarz

sąsiad, sąsiadka – człowiek, który mieszka blisko

skutek uboczny – nieintencjonalna, nieplanowana konsekwencja; przypadkowy efekt

teściowa – matka męża lub żony

umowa – kontrakt

życzliwy – taki, który ma pozytywne intencje; przyjazny

KOLORY I ICH WPŁYW NA LUDZI

Ludzie znają kolory od kiedy istnieją – brązowy i zielony to kolory ziemi i roślin. Niebieski i czerwony to kolory nieba. Ludzie malowali swoje ciała na różne kolory. To oznaczało agresję przeciwko wrogom lub „chcę być atrakcyjny dla partnera”.

W XX wieku psychologowie odkryli, że kolory mają bardzo duży wpływ na nasze zmysły i zachowanie.

Czerwony

Czerwony to kolor krwi. Symbolizuje ogień, miłość i gniew. Ludzie wierzą, że przynosi on bogactwo i sukces. Naukowcy odkryli, że w sporcie częściej wygrywają te drużyny, które mają czerwone stroje. Dlaczego? Bo czerwony jest kolorem dominacji. U wielu zwierząt (także u ludzi) czerwony kolor powoduje szybsze bicie serca.

Żółty

kiedy myślimy o słońcu – myślimy kolor żółty. To kolor, który łatwo zauważyć. Dlatego znajdziemy go na autobusach szkolnych i znakach drogowych. Używamy go do podkreślenia najważniejszych informacji w tekście.

Niebieski

Niebieski to kolor nieba i morza. W wielu kulturach to symbol wody, religii i chroni przed złem. Ciemny odcień symbolizuje spokój, stabilizację i władzę. To kolor dla biznesu i policji; mówi innym: „kontroluję sytuację”, „jestem godny zaufania”. Niebieski przynosi spokój. Pokoje malowane na niebiesko pozwalają zrelaksować się i zasnąć. Naukowcy odkryli, że ten kolor redukuje głód. Dlatego mało rzeczy do jedzenia jest naturalnie w tym kolorze, a jeśli coś jest niebieskie to raczej nie nadaje się już do jedzenia.

Przygotowanie: Dorota Maszkiewicz

Pytania do tekstu

1. Kiedy psychologowie odkryli, że kolory maja znaczenie dla ludzi

            a. w XIX wieku

            b. w XX wieku

            c. niedawno

2. Zgodnie z tekstem kolor czerwony oznacza

            a. brak sukcesu w życiu

            b. ludzie są mniej agresywni

            c. zwycięstwo drużyny, która go nosi

3. Ludzie podkreślają informacje w tekście na kolor żółty, ponieważ

            a. to bardzo ważny kolor

            b. to bardzo widoczny kolor

            c. to kolor, który ostrzega ludzi

            d. ludzi lubią ten kolor, bo to kolor słońca

4. Ten tekst jest o tym, że

            a. kolory nas uspakajają

b. naukowcy odkrywają nowe kolory

c. kolory wpływają na ludzi

BOCIANY w Polsce to symbol wiosny. Bociany przylatują do Europy (najwięcej do Polski) z dalekiego południa już pod koniec marca. Bociany budują swoje gniazda na słupach lub na dachach domów. Tutaj rodzą się młode bociany. Bociany odlatują do Afryki Południowej w sierpniu i we wrześniu, gdy młode bociany nauczą się latać. Tam spędzają zimę. 

W wielu krajach w Europie gniazdo bocianie na dachu domu jest symbolem szczęścia i harmonii w rodzinie. Ludzie uważali także, że gniazda bocianie chronią przed pożarem. Odgłos bociana nazywany jest ‘klekotem’.

Interesujące jest to, że podróż bocianów z Afryki do Europy trwa około 49 dni, a podróż z Europy do Afryki – tylko około 26 dni. 

W Polsce mamy wiele opowiadań o bocianach. Na przykład: dlaczego bociany mają czerwone dzioby, albo: dlaczego bociany wrzucają żaby przez komin, lub: jak bocian przynosi dzieci… i wiele, wiele innych.

W języku polskim jest także wiele przysłów o bocianach, na przykład:

„I bocian wszystkich żab nie wyłowi”

„Chciały żaby króla, dostały bociana”

„Powiedziały jaskółki, że niedobre są spółki, powiedziały bociany, że niedobre są zmiany”

Posłuchaj legendy o tym dlaczego bocian ma czerwony dziób!

Dawno temu, gdy Pan Bóg stworzył świat, oglądał swoje dzieło i myślał, że wszystko na ziemi stworzył tak, aby człowiekowi było tu dobrze. Lecz zaraz potem zobaczył gady, takie jak: węże, żaby i jaszczurki. „One nie są doskonałe” pomyślał Bóg. Włożył wszystkie gady do wielkiego, skórzanego worka i rozkazał bocianowi wrzucić ten worek do przepaści. Zabronił mu jednak zaglądać do środka worka. Bocian jednak, z ciekawości, zajrzał i wtedy wyskoczyły wszystkie gady świata i schowały się w ziemi i pod kamieniami. W tej chwili ptak usłyszał głos Boga: „Za to, że nie zrobiłeś jak ci powiedziałem, musisz do końca świata zbierać i żywić się gadami”. Nogi i dziób bociana zaczerwieniły się ze wstydu – i tak już zostało, a od tego czasu bociany jedzą żaby. I tak będzie do końca świata.